Kancelaria Głowacki
Uzgadnianie portfeli jako technika ograniczania ryzyka kontraktów pochodnych wg rozporządzenia EMIR

 

Uzgadnianie portfeli jest techniką ograniczania ryzyka kontraktów pochodnych, która polega na zapewnieniu aby księgi i rejestry handlowe stron takiego kontraktu były okresowo synchronizowane a skutki zdarzeń handlowych dotyczących takiego kontraktu, jak nowacje i inne zmiany były dokładnie odzwierciedlone.

 

Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) Nr 149/2013 z dnia 19 grudnia 2012 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących pośrednich uzgodnień rozliczeniowych, obowiązku rozliczania, rejestru publicznego, dostępu do systemu obrotu, kontrahentów niefinansowych, technik ograniczania ryzyka związanego z kontraktami pochodnymi będącymi przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, które nie są rozliczane przez kontrahenta centralnego (Dz.U. UE L 52, 23.2.2013, s. 11) wymaga aby strony kontraktu pochodnego będącego przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym (zarówno kontrahenci finansowi, jak i niefinansowi) uzgodniły ze swoimi partnerami handlowymi procedury przeprowadzania takiej operacji.
 

 

Artykuł 13 Rozporządzenia 149/2013

 

Uzgadnianie portfeli

 

1. Finansowi i niefinansowi kontrahenci będący stronami kontraktu pochodnego będącego przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym dochodzą z każdym ze swoich kontrahentów, do porozumienia, w formie pisemnej lub za pomocą równoważnych środków elektronicznych, w sprawie uzgodnień dotyczących uzgadniania portfeli. Porozumienie takie należy osiągnąć przed zawarciem kontraktu pochodnego będącego przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym.

 

2. Uzgadnianie portfeli jest przeprowadzane pomiędzy stronami kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym lub przez wykwalifikowaną osobę trzecią, która została należycie upoważniona do wykonywania tego zadania przez kontrahenta. Uzgadnianie portfeli obejmuje najważniejsze warunki transakcji, które identyfikują każdy poszczególny kontrakt pochodny będący przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, i obejmuje co najmniej wycenę przypisaną każdemu kontraktowi zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 648/2012.

 

3. W celu wczesnego zidentyfikowania wszelkich rozbieżności dotyczących istotnych warunków kontraktu pochodnego będącego przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, w tym jego wyceny, uzgodnienia portfeli dokonuje się:

 

a) w przypadku kontrahenta finansowego lub kontrahenta niefinansowego, o którym mowa w art. 10 rozporządzenia (UE) nr 648/2012:

(i) każdego dnia roboczego, w którym kontrahenci posiadają co najmniej 500 obowiązujących wzajemnych kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym;

(ii) raz na tydzień, gdy w dowolnym momencie w ciągu tego tygodnia kontrahenci posiadali od 51 do 499 obowiązujących wzajemnych kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym;

(iii) raz na kwartał, gdy w dowolnym momencie w ciągu tego kwartału kontrahenci posiadali nie więcej niż 50 obowiązujących wzajemnych kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym;

 

b) w przypadku kontrahenta niefinansowego innego niż określony w art. 10 rozporządzenia (UE) nr 648/2012:

(i) raz na kwartał, gdy w dowolnym momencie w ciągu tego kwartału kontrahenci posiadali ponad 100 obowiązujących wzajemnych kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym;

(ii) raz na rok, gdy kontrahenci posiadają nie więcej niż 100 obowiązujących wzajemnych kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym.

 

 

Stosownie do Rozporządzenie 149/2013 porozumienie w tej sprawie musi być osiągnięte przed zawarciem kontraktu pochodnego, co stanowi specyficzną cechę architektury EMIR (przykładowo reguły CFTC obowiązujące w USA nie stawiają wymogu dotyczącego terminu takiego uzgodnienia).

 

Cel i przedmiot uzgadniania portfeli

 

Głównym celem uzgodnień portfeli derywatów jest identyfikacja na wczesnym etapie ewentualnych rozbieżności pomiędzy stronami w określeniu istotnych warunków kontraktów pochodnych zawartych na rynku OTC, włączając w to ich wycenę (wg rynku (mark-to-market) lub modelu (mark-to-model)).

 

Uzgodnienie portfeli musi obejmować kluczowe warunki handlowe, które identyfikują każdy kontrakt pochodny zawarty poza rynkiem regulowanym a w szczególności:

 

1) wycenę kontraktu zgodnie z art. 11 ust. 2 EMIR,

 

2) datę obowiązywania,

 

3) datę zapadalności,

 

4) datę płatności i datę rozliczenia,

 

5) nominalną wartość kontraktu,

 

6) walutę kontraktu,

 

7) instrument bazowy,

 

8) pozycje stron,

 

9) definicję "dnia roboczego",

 

10) odpowiednie stałe lub zmienne stopy procentowe kontraktu pochodnego OTC,

 

11) ewentualne inne elementy niezbędne do identyfikacji kontraktu pochodnego jak przewidziano w art. 13 Rozporządzenia 149/2013.

 

Praktycznymi narzędziami uzgadniania portfeli stosownie do wymagań EMIR są np. alternatywne protokoły umowy ramowej: "Exchange of Portfolio Data" i "One-Way Delivery of Portfolio Data".

 

Protokoły różnią się przede wszystkim poziomem wymaganej od stron kontraktu aktywności, gdzie wg pierwszego scenariusza obie strony inicjują procedurę, natomiast wg drugiego tylko jedna.

 

Terminy uzgodnień portfeli

 

Rozporządzenie 149/2013 określa minimalne terminy (częstotliwości) uzgodnień portfeli. Zależą one od statusu kontrahenta (kontrahent finansowy lub niefinansowy) oraz liczby kontraktów pochodnych zawartych pomiędzy stronami poza rynkiem regulowanym (szczegóły ramka obok).

 

Jako praktyczny efekt nowych wymagań wprowadzonych przez EMIR firmy zmuszone będą skrupulatnie liczyć zawarte pomiędzy nimi i obowiązujące kontrakty pochodne aby nie pominąć odpowiednich progów dotyczących uzgadniania portfeli.

 

Warto zauważyć również, iż w przeciwieństwie do wcześniejszej wersji projektu Rozporządzenia 149/2013, ostateczny tekst tego aktu prawnego wymaga aby pomiar liczby kontraktów był dokonywany "w dowolnym momencie" w trakcie, odpowiednio, tygodnia, kwartału etc.

 

Ta zmiana eliminuje wcześniejsze wątpliwości, kiedy i jak często należy dokonywać pomiaru wielkości portfolio.

 

Mając na uwadze, jak wskazano powyżej, iż częstotliwość uzgodnień portfolio zależy od statusu kontrahenta (finansowy, niefinansowy, ten drugi powyżej lub poniżej progu clearingu) oraz liczby kontraktów obowiązujących pomiędzy danymi stronami, nietrudno zauważyć, oba z powyższych elementów są zmienne w czasie, co może również w konsekwencji modyfikować obowiązującą strony częstotliwość uzgodnień portfolio.

 

W tym kontekście europejska agencja ESMA wyjaśniła, iż częstotliwość, z jaką strony powinny weryfikować swój status oraz liczbę obowiązujących kontraktów dla celów ustalenia zakresu omawianych obowiązków podlega ocenie przy każdej wymaganej dacie uzgodnień portfolio.

 

Odpowiedzialność za uzgadnianie portfela

 

W przypadku, gdy jedna ze stron kontraktu pochodnego nie przekaże danych niezbędnych do uzgodnienia portfela, może powstać kwestia zakresu jej odpowiedzialności w tym zakresie. Sytuacja ta może dotyczyć zwłaszcza małych podmiotów mających charakter kontrahentów niefinansowych lecz warto zauważyć, iż definicje kontrahenta finansowego oraz kontrahenta niefinansowego na podstawie EMIR są ograniczone do podmiotów z UE i dlatego, jak się wydaje, nie obejmują transakcji pomiędzy podmiotami z UE z jednej strony oraz spoza UE z drugiej.

 

W tym kontekście powstaje ryzyko dla strony pochodzącej z Unii Europejskiej, że jej kontrahent spoza Unii odmówi współpracy w zakresie uzgadniania portfolio w terminach zakreślonych przez EMIR.

Podobne trudności mogą powstawać w relacjach np. z osobami fizycznymi.

 

Z uwagi na powyższe zwrócono uwagę na instytucję tzw. " potwierdzenia negatywnego".

 

Zastosowanie trybu „potwierdzenie negatywnego" (negative affirmation) oznaczałoby, iż w sytuacjach, gdy strona nie dokona wyraźnego potwierdzenia portfEla w wymaganym terminie oznaczałoby to, iż zgodziła się ona z danymi przesłanymi przez kontrahenta w celu uzgodnienia.

 

Podstawą do uzgodnienia portfEla w trybie negatywnego potwierdzenia byłaby odpowiednia umowa pomiędzy stronami.

Europejska Agencja ESMA wskazała, iż taka potwierdzenie portfEla w omawianym trybie jest możliwe pod warunkiem uprzedniego uzgodnienia pomiędzy stronami.

 

Powyższe stanowisko ESMA może mieć istotne znaczenie dla firm które nie są w stanie skłonić swoich kontrahentów do aktywnej współpracy w celu uzgodnienia portfela w wymaganych terminach, tak jak tego wymaga EMIR.

 

Jednakże podmioty regulowane powinny być przygotowane aby były w stanie wykazać organowi regulacyjnemu w razie potrzeby, iż bezskutecznie podjęły w dobrej wierze komercyjnie uzasadnione działania w celu pozyskania aktywnego współdziałania swoich kontrahentów w odniesieniu do wymaganego EMIR potwierdzania portfela.


Początkowa data obowiązywania wymogów uzgadniania portfela

 

Wymagania EMIR w zakresie uzgodnień portfela stosuje się do obowiązujących kontraktów pochodnych.

 

Powyższe oznacza, iż wymagania EMIR dotyczące uzgodnień portfela mają zastosowanie do kontraktów pochodnych obowiązujących od dnia wejścia w życie Rozporządzenia Nr 149/2013 tj. 15 września 2013 r.

 

Tak więc dla stron, które zobowiązane są przeprowadzać uzgodnienia portflea w cyklach rocznych, pierwsze uzgodnienie powinno być przeprowadzone w terminie jednego roku od dnia wejścia w życie Rozporządzenia Nr 149/2013 tj. do dnia 15 marca 2014 r.

 

Outsourcing

 

Biorąc pod uwagę kwestie praktyczne, gdy pomiędzy kontrahentami niefinansowymi obowiązuje 100 lub mniej kontraktów pochodnych, wymagana częstotliwość uzgodnień portfela to tylko jeden raz na rok, co nie wydaje się być zbytnio uciążliwe lub zakłócające procesy biznesowe.

 

Wymóg uprzedniego uzgodnienia pomiędzy stronami kontraktu pochodnego procedur, na podstawie których portfolio będzie uzgadniane, również w praktyce nie stanowi żadnej trudności. Ponadto jeżeli kontrahenci zdecydują się zlecić usługę uzgadniania portfela zewnętrznemu usługodawcy, wprowadzone przez EMIR nowe wymagania w zakresie uzgodnień portfolio nie będą pociągać za sobą zbytnich, dodatkowych obciążeń po stronie niefinansowych uczestników rynku.

 

Należy jednak pamiętać, iż w przypadku wspomnianego outsourcingu takiego procesu, strony kontraktu pochodnego pozostają publiczno-prawnie odpowiedzialne za jego poprawność i zgodność z EMIR.

 

 

Zmieniony: niedziela, 13 kwietnia 2014 20:25
 

Szukaj

Copyright © 2009 - 2018 Michał Głowacki. Wszelkie prawa zastrzeżone. Korzystanie z Portalu podlega Regulaminowi.